06 september 2018
Terug

Het mysterie van de bewegende stenen op Racetrack Playa in Californië

Een van de meest intrigerende mysteries van het Death Valley National Park in Californië is wel de glijdende rotsen bij Racetrack Playa. Dit is een opgedroogd meerbed. Deze rotsen vormen de vloer van de playa met lange paden erachter. Het blijft een mysterie hoe deze rotsen over de playa glijden en een sleuf snijden in het sediment terwijl ze bewegen. Sommige rotsen wegen maar liefst zo’n 50 kilo. Hoe kan het dan dat ze bewegen?

Racetrack Playa

Eerst wat meer informatie over Racetrack Playa zelf. Zoals hier boven genoemd is dit een bijna perfect vlak meerbed wat bijna altijd droog is. Van noord naar zuid is het zo’n vier kilometer lang en van oost naast west twee kilometer breed. Het oppervlak is bedekt met modderbreuken en het sediment bestaat met name uit klei en slib.

Het zal je dan ook niet verbazen dat het klimaat er erg droog is. Het regent er maar een paar centimeter per jaar. Maar als het dan eenmaal regent, produceren de steile bergen rond Racetrack Playa een grote hoeveelheid afvloeiing welke de vloer van de playa verandert in een breed ondiep meer dat maar een paar centimeter diep is op het dieptepunt van de playa. Zodra de oppervlaktesedimenten nat worden, transformeren deze in hele zachte en gladde modder. Wanneer de modder dan weer opdroogt ontstaan er modderbarsten die de vloer van de playa typeren. 

Bewogen door mensen of dieren?

Nu we iets meer weten over Racetrack Playa, willen we nu toch ook graag weten hoe de rotsen zich verplaatsen. Worden deze door mensen of dieren verplaatst zul je je misschien afvragen? . De vorm van de paden achter de rotsen doen suggereren dat ze bewegen in tijden dat de vloer van de playa bedekt is met de zachte modder. Inmiddels zijn ze er al wel achter dat mensen en dieren hier niets mee te maken hebben. Dat komt doordat er geen verstoorde modder paden te vinden zijn die mensen en dieren veroorzaakt zouden moeten hebben.

Door de wind dan misschien?

Lang werd gedacht dat de stenen inderdaad werden bewogen door de heersende winden die over Racetrack Playa waaien van het zuidwesten naar het noordoosten. De meeste rotspaden lopen namelijk parallel aan deze richting. Het klinkt dus eigenlijk heel logisch dat de wind het veroorzaakt.

Orkaanwindkrachten werden er ook van verdacht de rotsen te doen bewegen. Ze dachten dat dit gebeurde wanneer de playa heel nat was, meteen nadat er regen gevallen was die het oppervlak van de playa in glibberige modder veranderde. Zodra er een steen begon te bewegen kon een wind met veel lagere snelheid deze in beweging houden terwijl het over de zachte en gladde modder schoof. De bochten in de rotspaden zouden gevormd zijn door verschuivingen in de windrichting of in de manier waarop de wind in wisselwerking stond met een onregelmatig gevormde rots.

Er was alleen wel een probleem met de wind die de rotsen zou verplaatsen namelijk; veel van deze rotsen wegen zo’n 50 kilo en zitten enkele centimeters diep in de modder van de playa ingebed. Dus ook deze theorie is inmiddels ontkracht en is het niet de wind die de stenen verplaatst.

Wellicht door ijs?

Het gebeurd niet vaak, maar ongeveer een keer in de zoveel jaar bevriest het ondiepe meer zodat deze met een dun laagje ijs wordt bedekt drijven op een laagje water. Zou de wind die over het oppervlak van het ijs waait, het ijs samen met de ingebedde rosten over het oppervlak van de playa doen bewegen? De bewegende rotsen hebben groeven gesneden in het oppervlak welke na het smelten van het ijs en het terugtrekken van het water sporen achterlaten die bezoekers van de playa kunnen zien zodra het weer beter wordt. Soms vormen meerdere stenen exact dezelfde sporen, simultaan dus. Deze zeer congruente paden van meerdere rotsen ondersteunen de theorie van "windstromende rotsen ingebed in een ijskap". Een van de eerste rapporten die sterk bewijs leverden van de stenen die op deze wijze worden verplaatst is een video uit 2006 van Brian Dunning.

Mysterie opgelost!

Tot aan 2013 speelde in alle van de beste verklaringen de wind de hoofdrol als energie bron en een ijskap welke voldoende windenergie vangt om de zware rotsen over het oppervlak van de playa te slepen. De grote doorbraak in het oplossen van deze mysterie kwam pas¬ in november 2013 toen er een meer tot vijf centimeter diep de playa besloeg en daarna bevroor. Onderzoekers hebben vervolgens op verschillende data in december 2013 en januari 2014 veel ijs inbedekte rotsen waargenomen welke langzaam over de playa voorbewogen. Dit bewijs van de bewegende rotsen is zelf gedeeld in een video van de Scripps Instituation of Oceanography.

In februai 2014 droogte het meer helemaal op en werden er nieuwe sporen achtergelaten door de recent bewogen rotsen welke zichtbaar werden op het oppervlak van de playa sedimenten. Sommige rotsen waren uitgerust met een kleine GPS-recorder en uit gegevens hiervan is gebleken dat deze rotsen soms meer dan 200 meter verderop lagen.
Hierdoor is het duidelijk geworden dat de wind die de rotsen bewoog terwijl deze ingebed waren in een grote ijskap welke dan weer dobberde op een dun laagje water de stenen deed bewegen! En hiermee werd eindelijk het mysterie opgelost!


Het mysterie van de bewegende stenen op Racetrack Playa in Californië